نقش قلعه ها در امنیت اجتماعی

 

 ایمنی از دغدغه های اساسی انسان در طول تاریخ بوده که همواره در جهت نیل به آن، چاره جویی شده است. 

نمود این تلاش ها در کالبد بناهایی شامل، قلعه، حصار، خندق و دژ دیده میشود.

 در طول تاریخ، قلعه ها از مجموعه استحکامات هر شهر محسوب میشدند، و معرفی نوع و میزان حکومت داری ، از طریق این بناها، قابل شناسایی بود. 

قلعه ها عمدتا با نقش نظامی و امنیتی بررسی می شوند، درحالی که وسعت کاربری قلعه ها فراتر از این بوده است و از ملزومات شهرسازی محسوب می شده است. 

قلعه هایی با کاربری تجاری، پرستشگاه، ارگ حاکم نشین که نشان از وجود شهر و تمدن در آن دوره است نیز وجود داشته است. 

قلعه ها با استفاده از ویژگی های جغرافیای طبیعی ، عموما در شیب های تند و صخره ای ساخته میشده است. به مثابه  حفظ و چیرگی امنیت، عموما در ارتفاعات و نقاط سوق الجیشی مرزها با عملکرد دید پاراناروما و به عنوان یک دفاع طبیعی از این قلعه های یاد میشود.

مهمترین قلعه های تاریخی ایران عبارتند از :

ارگ تاریخی بم 

قلعه رودخان در گیلان 

ارگ کریم خان در شیراز 

قلعه بابک در کلیبر آذربایجان 

قلعه فلک الافلاک در خرم آباد

قلعه الموت در قزوین 

 

در شهر قم و اطراف آن بدلیل موقعیت جغرافیایی خاص که همواره مورد تهاجم قبایل مهاجم بوده ، ( در زمان حمله تیمور و همچنین آغامحمدخان خان قاجار ، شهر قم دارای برج و بارو بوده است )  قلعه های متعددی ساخته شده و حتی اطراف شهر قم نیز دارای برج و بارو بوده که تا اواخر قاجار آثار آن مشهود بود 

محله های دروازه قلعه ،  دروازه ری ، دروازه کاشان آثار بجای مانده از همان دوران است .

 

عمده ترین قلعه های باستانی قم ؛ 

قیز قلعه سیز ، 

قلعه گبری جمکران ، 

قلعه گلی کاج محمد آباد است 

که در گزارشات اولیه آثار باستانی قم بدان پرداختیم 

 

 در ادامه این سلسه گزارشات به گزارش قلعه های تاریخی و باستانی دیگر قم می پردازیم .

قلعه هایی نظیر ؛ 

قلعه دولت آباد نیزار 

قلعه صدری یه قلعه کامکار 

قلعه مظفرآباد 

و .....

 

https://t.me/Qomghasht